Thursday, December 30, 2021

Jeneng Ratu Lan Negarane Bahasa Jawa (Nama Raja dan Negaranya)

Jeneng Ratu lan Negarane (Nama Raja dan Negaranya) :

  1. Prabu Abiyasa ratu ing Ngastina
  2. Prabu Arjuna Sasrabahu ratu ing Maespati
  3. Prabu Baladewa ratu ing Mandura
  4. Prabu Basudewa ratu ing Mandura
  5. Prabu Basukarna / Karna ratu ing Ngawangga
  6. Prabu Bomanarakasura ratu ing Trajutrisna
  7. Prabu Danaraja ratu ing Lokapala
  8. Prabu Dasamuka ratu ing Ngalengka
  9. Prabu Dasarata ratu ing Ngayodya
  10. Prabu Dewa Srani ratu ing Rancang Kencana
  11. Prabu Dretarasta / Destarastra ratu ing Ngastina
  12. Prabu Drupada ratu ing Cempala
  13. Prabu Duryudana ratu ing Lokapala
  14. Prabu Janaka / Arjuna ratu ing Manthili
  15. Prabu Jungkung Mardeya ratu ing Paranggubarja
  16. Prabu Karna ratu ing Ngawangga
  17. Prabu Kresna ratu ing Dwarawati
  18. Prabu Maswapati / Matswapati ratu ing Wiratha
  19. Prabu Niwatakawaca ratu ing Ima Imantaka
  20. Prabu Palgunadi ratu ing Paranggelung
  21. Prabu Pandhu Dewanata ratu ing Ngastina
  22. Prabu Parikesit ratu ing Ngastina
  23. Prabu Puntadewa ratu ing Ngamarta
  24. Prabu Ramawijaya ratu ing Pancawati
  25. Prabu Salya ratu ing Mandaraka
  26. Prabu Sentanu ratu ing Ngastina
  27. Prabu Somali ratu ing Palebur Gangsa
  28. Prabu Sugriwa ratu ing Guwakiskendha
  29. Prabu Suteja ratu ing Trajutrisna
  30. Prabu Suyudana ratu ing Ngastina
Keterangan :
Ratu dalam Bahasa Indonesia berarti pemimpin / raja wanita. Sedangkan dalam Bahasa Jawa ratu berarti pemimpin negara, baik raja (pria) ataupun ratu (wanita).

Translasi Bahasa Jawa - Indonesia :
- Ing : di (menunjukkan tempat)

Manawi wonten ingkang salah utawi mboten pepak, monggo comment wonten kolom komentar. Matur nuwun. (Kalau ada yang salah atau kurang lengkap, silakan komen di kolom komentar. Terima kasih.)

Dasanama Jeneng Pewayangan Bahasa Jawa (Nama Lain Tokoh Pewayangan)

 Dasanamane Pandhawa Lima (Nama Lain Anggota Pandawa Lima) :

1. Puntadewa dasanamane Ajathasatru, Darmakusuma, Gunatalikrama, Samiaji, Tandha Wijangkangka (Wijakangka), Yudhistira

2. Werkudara / Wrekudara dasanamane Bayuseta, Bima, Bimasena, Bratasena, Dandunwacana, Gandawastratmaja, Jagal Abilawa / Birawa, Kusumadilaga, Kusumayuda, Kowara, Nagata, Pandusiwi, Sena, Wijasena 

3. Arjuna dasanamane Dananjaya, Indratanaya, Jahnawi, Janaka, Karitin, Kredhi Wrehatnala, Kumbang Ali-ali, Kuntadi, Margana, Palguna, Pandhuputra, Parta, Premadi / Permadi, Wibatsuh, Wijanarka

4. Nakula dasanamane Pinten, Tripala

5. Sadewa dasanamane Darmagranti, Tangsen


Dasanamane Balane Pandhawa Lima (Nama Lain Teman / Pendukung Pandawa Lima)

1. Begawan Anoman dasanamane Anjaniputra, Bambang Senggana, Bayutanaya, Kapiwara, Mayangkara, Maruti, Prabancana, Ramandayapati, Wanaraseta

2. Matswapati dasanamane Prabu Bayu Matswapati, Prabu Durgandana

3. Prabu Baladewa dasanamane Balarama, Kakrasana, Sangkarsana, Wasi Jaladara

4. Prabu Drupada dasanamane Raden Sucitra, Yajnasena

5. Prabu Sri Bathara Krisna dasanamane Danardana / Janardana, Gowinda, Kesawa, Narayana, Narendra ing Dwaraka, Padmanaba, Sri Arimurti, Wisnumurti  

6. Raden Abimanyu dasanamane Angkawijaya, Jayamurcita, Palgunaputra Partaatmaja

7. Raden Drestajumna dasanamane - 

8. Raden Gathutkaca dasanamane Arimbatmaja, Bambang Tetuka / Tutuka, Bimaputra, Bimasuta, Guritna, Krincingwesi, Purbaya

9. Raden Setyaki / Satyaki / Sencaki dasanamane Bimakunthing, Singamulangjaya, Wresniwira, Yudayana


Dasanamane Wayang Wadon (Nama Lain Tokoh Wayang Wanita) :

1. Dewi Drupadi / Dropadi dasanamane Dewi Kresna, Dewi Yajnaseni, Pancali, Salindri

2. Dewi Kunti Talibrata dasanamane Dewi Prita

3. Dewi Srikandi / Dewi Wara Srikandi dasanamane - 

4. Dewi Sumbadra dasanamane Dewi Bratajaya, Putri ing Banoncinawi, Rara Ireng, Widawati


Dasanamane Kurawa (Nama Lain Anggota Kurawa) :

1. Adipati Basukarna dasanamane Basusena, Karna, Raden Surya Putra, Suryatmaja, Pritaputra

2. Pandhita Resi Durna / Drona dasanamane Baratmadyaputra, Raden Kumbayana

3. Patih Sekuni / Sengkuni dasanamane Harya Suman, Prabu Sangkuni Ratu ing Gandara, Sakuni / Sangkuni, Satriya ing Plasajenar, Suwalaputra, Trigantalpati,

4. Prabu Duryudana dasanamane Anggendarisuta, Dhestrarastraputra, Jaka Pitana, Kurupati, Kurupati Nararya Jakapitana, Narpati Jayapitana, Sri Bupati Kurupati, Suyudana, Tripamangsah

5. Prabu Salya dasanamane Raden Norasoma

6. Raden Dursasana dasanamane Dusasana

7. Resi Bhisma dasanamane Raden Dewa Brata


Dasanamane Punakawan (Nama Lain Anggota Punakawan) :

1. Semar dasanamane Badranaya, Bojagati, Duda Manang Munung, Ismaya, Janggan Asmarasanta, Juru Dyah Puntaprasanta, Nayantaka, Saronsari, Wong Boga Sampir

2. Gareng / Nala Gareng dasanamane Cokrowongso, Pancalpanor, Pegatwaja

3. Petruk dasanamane Kanthong Bolong, Kebodebleng, Suragendela

4. Bagong dasanamane Cepot, Pawor


Manawi wonten ingkang salah utawi mboten pepak, monggo comment wonten kolom komentar. Matur nuwun. (Kalau ada yang salah atau kurang lengkap, silakan komen di kolom komentar. Terima kasih.)

Monday, December 27, 2021

Jeneng Pandhita Lan Pratapane / Pertapane Bahasa Jawa (Nama Guru [dalam Kesempurnaan Hidup] dan Tempat Pertapaannya)

Jeneng Pandhita lan Pratapane / Pertapane (Nama Guru dan Tempat Pertapaannya) :

1. Begawan Abiyasa pertapane ing Saptaarga
2. Begawan Anoman pertapane ing Kendhalisada
3. Begawan Ciptahening pertapane ing Mintaraga
4. Begawan Mintaraga pertapane ing Indrakila
5. Begawan Padmanaba pertapane ing Argosonya
6. Begawan Sidikwasana pertapane ing Andongsumawi
7. Pandhita Durna pertapane ing Sokolima
8. Resi Bisma pertapane ing Talkandha
9. Resi Jambawan pertapane ing Gandamadana
10. Resi Palasara pertapane ing Ukir Ratawu
11. Resi Seta pertapane ing Selaprawata
12. Resi Subali pertapane ing Guwakiskendra

Manawi wonten ingkang salah utawi mboten pepak, monggo comment wonten kolom komentar. Matur nuwun. (Kalau ada yang salah atau kurang lengkap, silakan komen di kolom komentar. Terima kasih.)

Sunday, December 26, 2021

Jeneng Satriya Lan Kasatriyane Bahasa Jawa (Nama Kesatria dan Kerajaannya)

Jeneng satriya lan kasatriyane (Nama kesatria dan kerajaannya) :

1. Raden Abimayu satriya ing Plangkawati

2. Raden Anoman satriya ing Kendhalisada

3. Raden Antareja satriya ing Jangkarbumi

4. Raden Antasena satriya ing Sapta Pertala

5. Raden Aswatama satriya ing Sokalima

6. Raden Bimasena / Werkudara Satriya Ing Jodhipati

7. Raden Burisrawa satriya ing Madyapura

8. Raden Dresthajumna satriya ing Cempalareja

9. Raden Dursasana satriya ing Bajar Jumput

10. Raden Gathutkaca / Gathotkaca satriya ing Pringgodani

11. Raden Indrajit satriya ing Bikungkung

12. Raden Irawan satriya ing Yasarata

13. Raden Janaka / Arjuna satriya ing Madukara

14. Raden Jayadrata satriya ing Bwana Keling / Brawa Keling

15. Raden Kartamarma satriya ing Tirta Tinalang / Ngadilangu

16. Raden Kumbakarna satriya ing Panglebur Gangsa

17. Raden Lesmana Mandra Kumara satriya ing Saroja Binangun

18. Raden Nakula satriya ing Bumiretawu

19. Raden Sadewa satriya ing Sawojajar

20. Raden Samba satriya ing Paranggarudha

21. Raden Sengkuni satriya ing Plasajenar

22. Raden Setyaka satiya ing Tambak Mas

23. Raden Setyaki satriya ing Lesanpura

24. Raden Udawa satriya ing Widarakandhang


Translasi Bahasa Jawa - Indonesia :

- Ing : di (menunjukkan tempat)


Manawi wonten ingkang salah utawi mboten pepak, monggo comment wonten kolom komentar. Matur nuwun. (Kalau ada yang salah atau kurang lengkap, silakan komen di kolom komentar. Terima kasih.)

Tingkahe / Polahe Kewan Bahasa Jawa (Tingkah Laku Hewan)

Tingkahe / Polahe Kewan (Tingkah Laku Hewan) :
1. Asu (anjing) tingkahe nyathek (mencakar), nyander (berlari)
2. Baya (buaya) tingkahe nyamber (menyambar), nyarap (memangsa / memakan)
3. Bebek tingkahe nyosor (menyerang dengan paruh), mbondoli
4. Celeng (babi hutan) tingkahe nggandhil, nyronggot (menyeruduk)
5. Dara (merpati) tingkahe kalangan (terbang berputar - putar)
6. Gajah tingkahe lembehan tlate (menggerakkan belalai)
7. Iwak (ikan) tingkahe nylurut (bergerak cepat)
8. Jaran (kuda) tingkahe nyepak (menendang), mbrakot (memakan)
9. Kebo (kerbau) tingkahe nyundhang
10. Kidang (kijang) tingkahe nggayor
11. Kucing tingkahe nyakar (mencakar)
12. Kuthuk (anak ayam) tingkahe milar
13. Lele (ikan lele) tingkahe matil (menyerang menggunakan patil)
14. Macan tingkahe nubruk (menabrak)
15. Manuk (burung) tingkahe nyamber (menyambar)
16. Pitik babon (ayam betina) tingkahe memeti (mengeluarkan suara berisik ketika akan bertelur), nladung (memukul dengan sayap)
17. Pitik jago (ayam jago) tingkahe nladung (memukul dengan sayap), mendel
18. Sapi tingkahe nyundang, nyepak (menendang), nyrudug (menanduk)
19. Tawon (tawon / lebah) tingkahe ngentup (menyengat)
20. Tikus tingkahe nacah, ngrikiti (mengerat)
21. Ula (ular) tingkahe nguntal (memakan), nyembur (menyembur)
22. Wedhus (kambing) tingkahe mbijing, gembling

Manawi wonten ingkang salah utawi mboten pepak, monggo comment wonten kolom komentar. Matur nuwun. (Kalau ada yang salah atau kurang lengkap, silakan komen di kolom komentar. Terima kasih.)

Thursday, December 23, 2021

Arane Panggonan Kewan Bahasa Jawa (Nama Tempat Tinggal / Kandang Hewan)

Arane Panggonan Kewan (Nama Tempat Tinggal / Kandang Hewan) :

1. Panggonan bebek arane kombong

2. Panggonan celeng (babi hutan) arane sudhung

3. Panggonan dara (merpati) arane pagupon

4. Panggonan iwak (ikan) arane blumbang / tambak

5. Panggonan jangkrik arane clunthang / tulang

6. Panggonan jaran (kuda) arane gedhongan

7. Panggonan kewan sing gawe omah ning lemah (hewan yang membuat rumah di dalam tanah) [tuladha: gangsir, ula (ular)] arane leng / rong

8. Panggonan landak arane esong

9. Panggonan macan arane krangkeng

10. Panggonan manuk (burung) arane gowok (sarang di pohon) utawa kurungan (kandang burung)

11. Panggonan manuk mangsa ngendhog (burung saat musim bertelur) arane susuh

12. Panggonan pitik (ayam) arane kranji / kombong

13. Panggonan pitik mangsa ngendhog (ayam ketika musim bertelur) arane patarangan

14. Panggonan raja kaya (hewan ternak) [tuladha: wedhus (kambing), sapi, kebo (kerbau)] arane kandhang

15. Panggonan tawon (tawon  / lebah) arane tala


Translasi Bahasa Jawa - Indonesia :

- Arane : Nama / dinamakan
- Panggonan : tempat
- Tuladha : contoh
- Utawa : atau

Manawi wonten ingkang salah utawi mboten pepak, monggo comment wonten kolom komentar. Matur nuwun. (Kalau ada yang salah atau kurang lengkap, silakan komen di kolom komentar. Terima kasih.)

Jenise Pala Bahasa Jawa (Jenis Buah / Umbi)

Jenise Pala (Jenis Buah / Umbi) :

1. Pala Gumantung

Woh - wohan kang gumandhuling wit sing umure cendhak. (Buah - buahan yang menggantung di pohon yang umurnya pendek)

Tuladha : gedhang (pisang), kates (pepaya)

2. Pala Kependhem / kapendhem

Woh - wohan sing kependhem ing lemah. (Buah-buahan yang tumbuh di dalam tanah)

Tuladha : gembili, pohong (singkong), tales (talas), tela (ubi jalar / ketela rambat), uwi

3. Pala Kasimpar

Woh - wohan sing wite rumambat. (Buah - buahan yang pohonnya merambat)

Tuladha : semangka, timun / krai (mentimun), waluh (labu pumpkin)

4. Pala Kirna

Woh - wohan kang gumandhuling wit nanging umure dawa nganti puluhan taun. (Buah - buahan yang menggantung di pohon namun umurnya lama bisa sampai puluhan tahun)

Tuladha : duren (durian), jambu, jeruk, nangka, pelem (mangga)


Liyane 4 sing kasebut mau, uga ana sing diarani palawija lan pala kitri.

- Palawija

Tanduran kang tinandur ing tegal saliyane pari. (Tumbuhan yang ditanam di ladang/sawah selain padi)

Tuladha : kedhele (kedelai), jagung, wijen, tela (ubi jalar).

- Pala Kitri*

Tanduran kang tinandur ing pekarangan. (Tumbuhan yang ditanam di pekarangan)

Tuladha : Jambu, jeruk, pelem (mangga)


Keterangan :

* : ana sing ngarani pala kitri padha karo pala kirna, yaiku tanduran sing wohe gumandhuling wit lan umure dawa, tinandur ing pekarangan (ada yang berpendapat kalau pala kitri sama dengan pala kirna, yaitu pohon yang buahnya menggantung dan umurnya panjang, yang ditanam di pekarangan)


Translasi Bahasa Jawa - Indonesia :

- Tuladha : contoh


Manawi wonten ingkang salah utawi mboten pepak, monggo comment wonten kolom komentar. Matur nuwun. (Kalau ada yang salah atau kurang lengkap, silakan komen di kolom komentar. Terima kasih.)

Tuesday, December 21, 2021

Jenise Wit - Witan Tetuwuhan Bahasa Jawa (Jenis / Varian Pohon)

Jenise wit - witan tetuwuhan (Jenis varian pohon) :

1. Jenise wit Gedhang (pisang) : Ambon, Byar, Emas, Ijo, Kepok, Kluthuk, Raja, Susu

2. Jenise wit Jambu : Air, Bangkok, Bol, Darsana, Klampok, Kluthuk, Krikil, Mete

3. Jenise wit Jeruk : Bali, Kepok, Manis, Pacitan, Pecel, Purut

4. Jenise wit Klapa / Krambil (kelapa) : Gadhing, Genjah, Hibredhani, Tahun

5. Jenise wit Pari (padi) : Bengawan, Cendhani, Gaga, Jero, Ketan, Rajalele

6. Jenise wit Pelem (mangga) : Arum manis, Gadhung, Golek, Kweni, Manalagi, Podhang, Sengir

7. Jenise wit Pring (bambu) : Ampel, Cendhani, Gadhing, Petung, Wulung 


Translasi Bahasa Jawa - Indonesia :

- Wit : pohon
- Jenise : jenisnya
- Tetuwuhan : tumbuhan

Manawi wonten ingkang salah utawi mboten pepak, monggo comment wonten kolom komentar. Matur nuwun. (Kalau ada yang salah atau kurang lengkap, silakan komen di kolom komentar. Terima kasih.)


Arane Isi Woh - Wohan Tetuwuhan Bahasa Jawa (Nama Biji Buah - Buahan pada Tumbuhan)

Arane / Jenenge Isi Woh - Wohan (Nama Biji Buah - Buahan) :

1. Isi woh asem (asam jawa) jenenge klungsu

2. Isi woh bendha (tekalong / bendo) jenenge gundhu

3. Isi woh cipir (kecipir) jenenge botor

4. Isi woh duren (durian) jenenge pongge

5. Isi woh jambe (pinang) jenenge jebug

6. Isi woh jati jenenge janggleng

7. Isi woh kapas jenenge wuku

8. Isi woh kates / gandhul (pepaya) jenenge trempos

9. Isi woh kesambi jenenge kecacil

10. Isi woh kluwih jenenge bethem

11. Isi woh kluwek (keluak / kluwak) jenenge pocung

12. Isi woh krambil (kelapa) jenenge kenthos

13. Isi woh mlinjo (melinjo) jenenge klathak

14. Isi woh nangka jenenge beton

15. Isi woh pelem (mangga) jenenge pelog

16. Isi woh randu jenenge klentheng

17. Isi woh salak jenenge kentus / kethether

18. Isi woh sawo jenenge kecik

19. Isi woh semangka jenenge kuwaci

20. Isi woh tanjung jenenge kecik


Translasi Bahasa Jawa - Indonesia :

- Arane / Jenenge : namanya / dinamakan
- Woh : buah
- Tetuwuhan : tumbuhan

Manawi wonten ingkang salah utawi mboten pepak, monggo comment wonten kolom komentar. Matur nuwun. (Kalau ada yang salah atau kurang lengkap, silakan komen di kolom komentar. Terima kasih.)

Arane Woh - Wohan Tetuwuhan Bahasa Jawa (Nama Buah - Buah Tumbuhan)

Arane Woh - wohan Tetuwuhan (Nama Buah Pada Tumbuhan) :

1. Woh aren (aren / enau) arane kolang – kaling

2. Woh asem (asam jawa) arane cempuluk

3. Woh bengkoang arane besusu

4. Woh cengkeh arane polong

5. Woh dhadhap (dadap) arane blendhung

6. Woh gebang arane kranding

7. Woh gembili arane katak

8. Woh jambe (pinang) arane jebung

9. Woh jati arane janggleng

10. Woh kantil / kanthil arane gandhek

11. Woh kelor arane klentang

12. Woh kesambi arane kecacil

13. Woh kuwek / kluwek arane pocung / pucung

14. Woh kuweni arane gendheyo

15. Woh pandan eri (pandan duri / pandan samak) arane phandaga

16. Woh pete (petai) arane pendul

17. Woh so (melinjo) arane mlinjo

18. Woh tal (lontar / siwalan) arane siwalan

19. Woh turi arane klentang

20. Woh uwi (uwi / sejenis ubi) arane katak

21. Woh widara putih (bidara putih) arane anyang


Translasi Bahasa Jawa - Indonesia :

- Woh-wohan : buah-buahan
- Arane : dinamakan

Manawi wonten ingkang salah utawi mboten pepak, monggo comment wonten kolom komentar. Matur nuwun. (Kalau ada yang salah atau kurang lengkap, silakan komen di kolom komentar. Terima kasih.)


Monday, December 20, 2021

Arane Pentil Woh Tetuwuhan Bahasa Jawa (Nama Buah yang Belum Jadi pada Tumbuhan)

Arane Pentil Woh Tetuwuhan (Nama Buah yang Belum Jadi) :

1. Pentil woh asem (asam jawa) arane cempaluk

2. Pentil woh duren (durian) arane belem

3. Pentil woh jagung arane janten

4. Pentil woh jambe (pinang) rane blebar

5. Pentil woh jambu arane karuk

6. Pentil woh kacang arane besengut

7. Pentil woh krambil / kambil / klapa (kelapa) arane bluluk, cengkir, degan

8. Pentil woh lombok (cabai) arane cangar

9. Pentil woh manggis arane blibar

10. Pentil woh nangka arane babal / gori

11. Pentil woh pakel / kuweni (mangga pakel / kweni) arane gendheyo

12. Pentil woh pelem (mangga) arane pencit

13. Pentil woh pete (petai) arane pendul

14. Pentil woh randu arane plencing

15. Pentil woh semangka arane plonco

16. Pentil woh so / mlinjo (melinjo) arane kroto

17. Pentil woh timun (mentimun) arane serit


Translasi Bahasa Jawa - Indonesia :

- Pentil : buah yang belum jadi
- Woh : buah
- Tetuwuhan : tumbuhan
- Arane : dinamakan

Manawi wonten ingkang salah utawi mboten pepak, monggo comment wonten kolom komentar. Matur nuwun. (Kalau ada yang salah atau kurang lengkap, silakan komen di kolom komentar. Terima kasih.)

Sunday, December 19, 2021

Arane Godhong / Godong Tetuwuhan Bahasa Jawa (Nama Daun Tumbuhan)

Arane godhong / godong tetuwuhan (nama daun tumbuhan): 

1. Godhong aren (aren / enau) arane dliring

2. Godhong asem (asam jawa) arane sinom

3. Godhong awar-awar arane dongeng

4. Godhong cekuk (wudani / cekuk / ceguk) arane sriwadari

5. Godhong cocor bebek arane tiba urip

6. Godhong dhadhap (dadap) arane tawa

7. Godhong gebang arane kajang

8. Godhong gedhang enom arane pupus

9. Godhong gedhang garing (pisang kering) arane klaras

10. Godhong gedhang tuwa (pisang tua) arane ujungan

11. Godhong ijon-ijonan arane dingkik

12. Godhong iler arane sisikbang

13. Godhong jagung arane ketebon

14. Godhong jambe (pinang) arane pracat, dedel /dhedhel

15. Godhong jarak arane bledheg

16. Godhong jarak kebo arane lomah – lameh

17. Godhong jati arane jompong

18. Godhong jipang (pucuk labu) arane bethethet

19. Godhong kacang brol (kacang tanah) arane rendeng / rending

20. Godhong kacang lanjaran (kacang panjang) arane lembayung

21. Godhong kara (kacang kara) arane brobos

22. Godhong kates (pepaya) arane gampleng

23. Godhong kecipir / cipir arane cethethet

24. Godhong kelor arane sewu / limaran / sapu jagad

25. Godhong kemladheyan (kemladean / benalu cengkih) arane kumuda

26. Godhong kluwi / kluwih arane kleyang

27. Godhong kimpul (talas belitung) alas arane kombang

28. Godhong krambil / kambil / klapa enom (kelapa muda) arane janur

29. Godhong krambil/ kambil / klapa tuwa (kelapa tua) arane blarak

30. Godhong lempuyang arane lirih

31. Godhong lombok (cabai) arane sabrang

32. Godhong mlinjo (melinjo) arane so

33. Godhong pari (padi) arane damen

34. Godhong pohong (ketela pohon / singkong / ubi kayu) arane jlegor

35. Godhong pring (bambu) arane elarmanyura

36. Godhong randu arane baladewa / smarakandhi

37. Godhong semangka arane gudha

38. Godhong siwalan arane lontar

39. Godhong tales / kimpul arane lumbu

40. Godhong tebu garing (tebu kering) arane rapak

41. Godhong tebu teles (tebu basah) arane momol

42. Godhong tela (ketela rambat / ubi jalar) arane jlegor / lung

43. Godhong turi arane pethuk / sampar angin

44. Godhong waluh (labu pumpkin) arane lomah – lameh

45. Godhong widara putih (bidara putih) arane trawas

46. Godhong wuni (buni / wuni) arane mojor


Translasi Bahasa Jawa - Indonesia :

- Godhong / godong : daun
- Arane : dinamakan

Manawi wonten ingkang salah utawi mboten pepak, monggo comment wonten kolom komentar. Matur nuwun. (Kalau ada yang salah atau kurang lengkap, silakan komen di kolom komentar. Terima kasih.)

 

Saturday, December 18, 2021

Arane Wit Tetuwuhan Bahasa Jawa (Nama Pohon Tumbuhan)

Arane wit tetuwuhan (nama pohon tumbuhan) :

1. Wit aren (aren / enau) arane ruyung

2. Wit gedhang (pisang) arane debog

3. Wit jagung (jagung) arane tebon

4. Wit jambe (pinang) arane pucang

5. Wit jati enom (jati muda) arane jangglengan

6. Wit kacang (kacang) arane rendeng

7. Wit kapuk (kapuk) arane randhu

8. Wit kolang kaling (kolang-kaling) arane aren

9. Wit krambil / klapa (kelapa) arane glugu

10. Wit mlinjo (melinjo) arane so / bego

11. Wit pari (padi) arane damen

12. Wit pohong (ketela pohon / singkong / ubi kayu) arane bonggol

13. Wit pring enom (bambu muda) arane bung

14. Wit pring tuwa (bambu tua) arane bungkilan

15. Wit siwalan (lontar) arane tal / bogor

16. Wit tebu (tebu) arane gleges

17. Wit tela (ubi / ubi jalar) arane lung


Translasi Bahasa Jawa - Indonesia :

- Wit = pohon
- Arane = dinamakan

Manawi wonten ingkang salah utawi mboten pepak, monggo comment wonten kolom komentar. Matur nuwun. (Kalau ada yang salah atau kurang lengkap, silakan komen di kolom komentar. Terima kasih.)

Thursday, December 16, 2021

Arane Kembang Tetuwuhan Bahasa Jawa (Nama Bunga Tumbuhan)

 Arane Kembang Tetuwuhan (Nama Bunga Tumbuhan) :

1. Kembang alang-alang arane mublak

2. Kembang anggrung (mengkirai) arane dumeh

3. Kembang apel arane rantas

4. Kembang apukat (alpukat) arane kenes

5. Kembang aren (aren / enau) arane dangu

6. Kembang asem (asam jawa) arane mengos

7. Kembang bakung arane gapyuk

8. Kembang bawang (bawang putih) arane jelantir

9. Kembang bayem (bayam) arane rintip

10. Kembang bengle (bangle) arane layu

11. Kembang bentul (kimpul / talas belitung) arane gandhen

12. Kembang blimbing (belimbing) arane maya

13. Kembang blutru (*oyong) arane montro

14. Kembang brambang (bawang merah) arane blalo

15. Kembang cabe (cabai) arane suguh

16. Kembang cangkring arane rongeh

17. Kembang cempaka arane gadhing

18. Kembang cengkeh arane polong

19. Kembang cubung (kecubung) arane torong

20. Kembang dhadhap (dadap) arane celung

21. Kembang dlima (delima) arane aku

22. Kembang dlingo / dringo (jeringau / dlingo) arane sendrang

23. Kembang duren (durian) arane dlongop

24. Kembang erut (sagu betawi  / sagu belanda / ubi sagu) arane sundel / greneng / gremeng

25. Kembang gadhung (gadung) arane cengonglong

26. Kembang gambas (*oyong) arane mausari

27. Kembang ganyong / ganjong (umbi ganyong) arane puspayindra / glelong

28. Kembang gebang arane kranding

29. Kembang gedhang (pisang) arane ontong / tuntut

30. Kembang gembili arane seneng

31. Kembang glagah (gelagah) arane glonggong

32. Kembang gori (nangka) arane angkup

33. Kembang jagung arane sinuwun / jeprak

34. Kembang jahe arane lirik

35. Kembang jambe (pinang) arane mayang

36. Kembang jambu arane karuk

37. Kembang jambu mete arane lancang

38. Kembang jarak arane juwis

39. Kembang jati arane janggleng

40. Kembang jengkol arane kecuwis

41. Kembang jeruk arane alon/ngrenthel

42. Kembang kacang arane basengut (bundel)

43. Kembang kanthil (kantil) arane gadhing

44. Kembang kapas arane kadi / kapi

45. Kembang kara (komak / kacang kara) arane kepek

46. Kembang kates (pepaya) arane paes / jenthit

47. Kembang kecipir arane cethethet

48. Kembang kedawung / kedhawung arane riyip

49. Kembang kedondong / kedhondhong arane liyer

50. Kembang kelor arane limaran

51. Kembang kemangi arane gribis

52. Kembang kemiri arane tratab

53. Kembang kemlandingan / lamtara / mlandhing (petai cina / lamtoro) arane jedhidhing

54. Kembang kencur arane sedhet

55. Kembang kentang arane kapiran

56. Kembang klengkeng arane ambek

57. Kembang kluwih arane onthel

58. Kembang kobis (kubis / kol) arane idhep

59. Kembang kopi arane blanggreng

60. Kembang krambil / klapa (kelapa) arane manggar

61. Kembang krokot arane naknik

62. Kembang kunir arane galih

63. Kembang lampes arane ninggil

64. Kembang laos arane jetot

65. Kembang lempuyang arane greng

66. Kembang lombok arane menik

67. Kembang luntas (beluntas) arane trapus

68. Kembang maja arane jejer

69. Kembang manggis arane kenthet

70. Kembang mlathi (melati) arane peni

71. Kembang mlinjo (melinjo / belinjo) [**so] arane uceng [**kroto]

72. Kembang mundhu (mundu) arane kocok / meped / mepet

73. Kembang nanas arane katur

74. Kembang nipah arane dongong

75. Kembang pace (mengkudu) arane nyrewenteh

76. Kembang pala arane bablas

77. Kembang pandhan (pandan) arane pudhak

78. Kembang pari (padi) arane jepun

79. Kembang pelem (mangga) arane kruntil

80. Kembang pete (petai) arane pendul,penthul

81. Kembang pohong (ketela pohon / singkong) arane ingklik

82. Kembang pring (bambu) arane krosak

83. Kembang randhu (randu) arane karuk (padha karo kembang jambu)

84. Kembang salak arane ketheker

85. Kembang sawo arane rikuh

86. Kembang sere arane impen

87. Kembang suket (rumput) arane rampe

88. Kembang suruh (sirih) arane drenges

89. Kembang tales (kimpul) arane pancal

90. Kembang tebu arane glagah / gleges

91. Kembang tela (ubi) arane ingklik

92. Kembang terong (terung) arane duga

93. Kembang timun arane montro

94. Kembang turi arane teronggong

95. Kembang waluh (sejenis labu pumpkin) arane doblog

96. Kembang widara putih (bidara putih) arane rejasa


Translasi Bahasa Jawa - Indonesia :

- Kembang = bunga
- Arane = dinamakan

Keterangan :

- * = sepengetahuan penulis, tanaman blutru dan gambas adalah sama-sama oyong. Bagi yang mungkin tahu kedua tanaman tersebut sama atau berbeda silakan komen di kolom komentar.
- ** = so adalah mlinjo yang masih muda.

Manawi wonten ingkang salah utawi mboten pepak, monggo comment wonten kolom komentar. Matur nuwun. (Kalau ada yang salah atau kurang lengkap, silakan komen di kolom komentar. Terima kasih.)

Arane Gaman Kewan Bahasa Jawa (Nama Senjata yang Dimiliki Hewan)

 Arane gaman kewan :

1. Gamane asu (anjing) arane kuku (kuku), siyung (taring)

2. Gamane clurut (celurut / sejenis tikus kecil) arane ganda (bau)

3. Gamane gajah (gajah) arane tlale (belalai), gading (gading)

4. Gamane jaran (kuda) arane sikil (kaki)

5. Gamane kidang (kijang) arane sungu (tanduk)

6. Gamane kebo (kerbau) arane sungu

7. Gamane kombang (kumbang) arane entup (sengat)

8. Gamane kalajengking (kalajengking) arane entup

9. Gamane kepiting, lan yuyu (kepiting, dan kepiting air tawar) arane supit (capit)

10. Gamane kucing (kucing) arane kuku, siyung

11. Gamane landhak (landak) arane wulu eri (bulu duri)

12. Gamane lele (ikan lele) arane patil (patil / sirip tajam)

13. Gamane macan (macan) arane kuku, siung

14. Gamane pitik jago (ayam jago) arane jalu (jalu), cucuk (paruh)

15. Gamane rase (sigung / sejenis musang) arane ganda

16. Gamane tawon (tawon) arane entup

17. Gamane tunggeng (ketonggeng) arane entup

18. Gamane tikus (tikus) arane kuku, untu (gigi)

19. Gamane ula (ular) arane wisa / upas (bisa)

20. Gamane warak (badak) arane cula (cula)


Translasi Bahasa Jawa - Indonesia :

- Gamane = senjatanya

- Arane = dinamakan


Manawi wonten ingkang salah utawi mboten pepak, monggo comment wonten kolom komentar. Matur nuwun. (Kalau ada yang salah atau kurang lengkap, silakan komen di kolom komentar. Terima kasih.)

Anak Turunane Kewan Bahasa Jawa (Nama Anak Keturunan Hewan)

 Anak Turunane Kewan :

1. Turunane bebek (bebek) + menthok (entog) arane brati.

2. Turunane dara (merpati) + puter (burung puter) arane blaster.

3. Turunane jaran (kuda) + kuldi (sejenis keledai) arane bihal.

4. Turunane pitik (ayam) + pitik kate (ayam kate) arane wareng.

5. Turunane pitik + pitik alas (ayam hutan) arane bekisar.

6. Turunane pitik + bekisar arane bekikuk.


Translasi Bahasa Jawa - Indonesia :

- Turunane = anak keturunannya

- Arane = dinamakan


Manawi wonten ingkang salah utawi mboten pepak, monggo comment wonten kolom komentar. Matur nuwun. (Kalau ada yang salah atau kurang lengkap, silakan komen di kolom komentar. Terima kasih.)

Wednesday, December 15, 2021

Arane Anak Kewan Bahasa Jawa (Nama anak hewan)

 Arane Anak Kewan (Nama anak hewan / hewan yang masih muda atau kecil dalam Bahasa Jawa) :

1. Anak ampal (hama uret / gayas dewasa) arane embug / embug-embugan.

2. Anak angrang / angkrang (semut merah) arane kroto.

3. Anak asu (anjing) arane kirik.

4. Anak babi (babi) arane gembluk.

5. Anak bandeng (bandeng) arane nener.

6. Anak bantheng (banteng) arane wareng.

7. Anak banyak (angsa) arane blengur.

8. Anak baya (buaya) arane rete.

9. Anak bebek (bebek) arane meri.

10. Anak bethik (ikan betik) arane menter.

11. Anak blanak (ikan belanak) arane sendha.

12. Anak brati (bebek brati [turunan bebek + menthok]) arane tongki.

13. Anak budheng (lutung budeng) arane kowe.

14. Anak bulus (bulus) arane ketul.

15. Anak cacing (cacing) arane lur.

16. Anak cecak (cicak) arane sawiyah.

17. Anak celeng (babi hutan) arane genjik.

18. Anak coro (kecoa) arane mendhet.

19. Anak dara (merpati) arane piyik.

20. Anak dhorang (ikan dorang) arane tamper.

21. Anak emprit (burung pipit) arane indhil.

22. Anak gagak (gagak) arane engkak.

23. Anak gajah (gajah) arane bledug.

24. Anak gangsir (gangsir [sejenis jangkrik]) arane clondho.

25. Anak garangan (garangan) arane rase.

26. Anak garengpung (tonggeret) arane drungkuk.

27. Anak gemak (burung puyuh) arane drigul.

28. Anak glathik (gelatik) arane cecrekan.

29. Anak gundhik (gundik / rayap) arane laron / rayap.

30. Anak iwak (ikan) arane beyong.

31. Anak jangkrik (jangkrik) arane gendholo.

32. Anak jaran (kuda) arane belo.

33. Anak kadhal (kadal) arane tobil.

34. Anak kakap (kakap) arane caplek.

35. Anak kalajengking (kalajengking) arane ketupa.

36. Anak kancil (kancil) arane kenthi.

37. Anak kebo (kerbau) arane gudel.

38. Anak kecapung (capung) arane jenthit.

39. Anak kemangga (laba-laba) arane ceriwi.

40. Anak kepik (kepik) arane mreki.

41. Anak kidang (kijang / rusa) arane kompreng.

42. Anak kimar (keledai) arane kedah.

43. Anak kinjeng (sejenis capung) arane senggutru.

44. Anak kinjeng dom (capung jarum) arane undur-undur.

45. Anak kintel (belentung [sejenis kodok]) arane kenthus.

46. Anak kethek (kera) arane munyuk.

47. Anak kodhok (kodok) arane precil.

48. Anak kombang (kumbang) arane engkuk.

49. Anak konang (kungan-kunang) arane endrak.

50. Anak kremi (cacing kremi) arane racek.

51. Anak kucing (kucing) arane cemeng.

52. Anak kul / keyong (keong) arane krikik.

53. Anak kupu (kupu-kupu) arane uler.

54. Anak kura (kura-kura) arane laos.

55. Anak kutuk (ikan gabus) arane kotesan, koncelan.

56. Anak kwangwung (kumbang badak) arane gendhot.

57. Anak laler (lalat) arane set / singgat.

58. Anak lamuk (nyamuk) arane jenthik.

59. Anak lawa (kelelawar) arane kampret.

60. Anak lele (ikan lele) arane jabrisan / lendhi.

61. Anak lemut (nyamuk) arane uget-uget.

62. Anak lintah (lintah) arane pacet.

63. Anak lisang (linsang) arane beles.

64. Anak lodan (ikan lodan) arane jengkelong.

65. Anak lutung (lutung) arane kenyung.

66. Anak luwak (luwak) arane kuwuk.

67. Anak luwing (kaki seribu / millipedes) arane gonggo.

68. Anak macan (macan) arane gogor.

69. Anak manuk (burung) arane piyik.

70. Anak menjangan (rusa) arane kompreng.

71. Anak menthok (entog / itik serati) arane minthi.

72. Anak merak (burung merak) arane uncung.

73. Anak nyambik (biawak) arane slira.

74. Anak pe (ikan pari) arane genyong.

75. Anak pitik (ayam) arane kuthuk.

76. Anak pleting (*-) arane jaringan.

77. Anak sapi (sapi) arane pedhet.

78. Anak sembilang (ikan sembilang) arane lenger.

79. Anak singa (singa) arane dibal.

80. Anak tambra (ikan semah) arane bokol.

81. Anak tawon (serangga tawon) arane gana.

82. Anak tekek (tokek) arane celolo.

83. Anak tikus (tikus) arane cindhil.

84. Anak tongkol (ikan tongkol) arane cengkik.

85. Anak tuma (kutu) arane kor.

86. Anak ula (ular) arane kisi / ucet.

87. Anak urang (udang) arane grago.

88. Anak wader (ikan wader) arane sriwet.

89. Anak wagal (ikan wagal) arane jendhil.

90. Anak walang (belalang) arane dhogol.

91. Anak warak (badak) arane plencing.

92. Anak **wedhus (**kambing) arane cempe.

93. Anak welut (belut) arane udhet.

94. Anak yuyu (yuyu / kepiting air tawar) arane beyes.

Keterangan :

* = penulis tidak tahu hewan pleting dalam Bahasa Indonesia, bagi pembaca yang tahu silakan komentar di kolom komentar.

** = hewan kambing dalam Bahasa Jawa biasa disebut wedhus, sedangkan domba biasa disebut wedhus gembel.

Manawi wonten ingkang salah utawi mboten pepak, monggo comment wonten kolom komentar. Matur nuwun. (Kalau ada yang salah atau kurang lengkap, silakan komen di kolom komentar. Terima kasih.)

Tuesday, December 14, 2021

Arane Swara / Unine Kewan Bahasa Jawa (Suara Bunyi Hewan)

Arane swara / unine kewan (Nama suara / bunyi hewan dalam Bahasa Jawa) :

1. Swara asu (anjing) arane mbaung / njegug.

2. Swara babi (babi) arane nguik.

3. Swara babon (ayam betina) arane petok-petok.

4. Swara bajing (bajing) arane ngrecek.

5. Swara banyak (angsa) arane pating krengah.

6. Swara bebek / *menthok (bebek / *itik serati) arane kwek-kwek.

7. Swara cecak (cicak) arane ngecek.

8. Swara dara (burung merpati) arane mbekur.

9. Swara gajah (gajah) arane ngempret.

10. Swara gangsir (sejenis jangkrik besar) arane ngenthir.

11. Swara garengpung (serangga tonggeret) arane ngrengreng.

12. Swara gemak (burung puyuh) arane ngelung.

13. Swara jago (ayam jantan) arane kluruk.

14. Swara jalak (burung jalak) arane ngoceh.

15. Swara jangkrik (jangkrik) arane ngerik.

16. Swara jaran (kuda) arane beker / bengingeh.

17. Swara kacer (burung kacer / kucica) arane ngoceh.

18. Swara kebo (Kerbau) arane ngowe.

19. Swara kethek (kera) arane mere.

20. Swara kidang (kijang) arane mbekik.

21. Swara kodhok (katak) arane ngorek. **”Kung-kong” kuwi unine kodhok / bangkong.

22. Swara kucing (kucing) arane ngeong.

23. Swara kumbang (kumbang) arane mbengengeng.

24. Swara kuthilang (burung kutilang) arane ngoceh.

25. Swara kuthuk (anak ayam) arane kiyik-kiyik.

26. Swara kutut (burung perkutut) arane manggung.

27. Swara lamuk/lemut (nyamuk) arane nging-nging.

28. Swara macan (macan) arane mbaung/ nggero.

29. Swara menco (burung beo) arane ngoceh.

30. Swara menjangan (rusa) arane mbekik.

31. Swara merak (burung merak) arane nyengungong.

32. Swara sapi (sapi) arane mbengah.

33. Swara singa (singa) arane nggero.

34. Swara srigala (serigala) arane mbaung.

35. Swara tekek (tokek) arane tekek / tok-kek.

36. Swara tikus (tikus) arane cit-cit.

37. Swara ula (ular) arane ngeses / ngakak.

38. Swara wedhus (kambing) arane ngembek.


Keterangan :

* = ana sing ngarani swarane menthok karo bebek podho, nanging ana sing ngarani swarane beda. (ada yang beranggapan suara entog dan bebek sama, namun ada yang beranggapan sama).

** = swara kodhok / bangkong nek diunike dadi kung-kong. (suara katak / bangkong kalua dibunyikan menjadi “kung-kong”).

 

Translasi Bahasa Jawa – Indonesia :

- Swara / uni = suara / bunyi

- Arane = dinamakan


Manawi wonten ingkang salah utawi mboten pepak, monggo comment wonten kolom komentar. Matur nuwun. (Kalau ada yang salah atau kurang lengkap, silakan komen di kolom komentar. Terima kasih.)